Kerkgeschiedenis na de Middeleeuwen
1517 was het beginpunt van de Reformatie. Luther publiceerde zijn 95 stellingen. Elders verkondigde Calvijn zijn nieuwe inzichten. Velen volgden hen.
In 1566 vond de beeldenstorm plaats waarbij vele kerkinterieuren en schatten werden vernield. In Amersfoort gebeurde er in dat jaar niets. In 1572 bezette een geuzenleger de stad, en een beeldenstorm vond alsnog plaats. In 1573 werd de stad door de Spanjaarden heroverd, en in 1579 weer door het leger van Willem van Oranje. Nu werd de (Calvinistische) reformatie op poten gezet. Deze kerk werd eerst de Gereformeerde Kerk genoemd, later de Hervormde Kerk. De eerste dominee was Rutger Topander, bevestigd op 28-03-1579.
Er waren toen nog maar weinig protestanten in Amersfoort, maar zij kregen de meeste kerken en kloosters in eigendom. Heel fanatiek ging het overigens op dat punt niet toe.
In de jaren 90 van die eeuw vonden heksenvervolgingen plaats. Zie link 1.
Tijdens het Twaalfjarig bestand (1609-1621) ontstonden er grote problemen bij de Calvinisten. Gomarus en Arminius verschilden van mening. Bij de Synode van Dordrecht(1618-19) wonnen de aanhangers van Gomarus, en de aanhangers van Arminius werden de kerk uitgezet. Zij noemden zich de Remonstranten.
In 1863 werd de eerste Remonstrantse predikant in Amersfoort bevestigd, ds. H.W. Kalff.
In 1524 scheidde een aantal aanhangers van Zwingli zich af. Zij practiseerden de doop voor volwassenen; daarom werden ze Dopersen of Doopsgezinden genoemd. In Amersfoort werd er in 1923 pas een dominee bevestigd, ds F. Kuiper.
De katholieken hadden dus schuilkerken (4 in Amersfoort), maar dat voorkwam niet dat ze onderling grote ruzies maakten. In 1723 splitste een groep zich af. In 1870 ontstond weer een afsplitsing. Beide groepen gingen samen verder onder de naam "Oud-katholiek".
Er is in Amersfoort nog één Oud-Katholieke parochie, die van de Heilige Georgius.
Er waren al heel lang aanhangers van Luther in Amersfoort, maar pas in 1684 kregen ze een eigen kerkgebouw. Ene Jacob baron Petersen speelde daarbij een belangrijke rol. Hem werd de Heilige Geestkapel ter beschikking gesteld.
In Amersfoort verenigden de Vrijzinnig Hervormden, de Remonstranten en de Doopsgezinden zich, en kerken in de Johanneskerk.
In 1834 vond de Afscheiding plaats: Ds. Hendrik de Cock en aanhangers scheidden zich af van de Hervormde Kerk. De Afgescheidenen werden vervolgd. De de Cock werd zelfs gevangen gezet.
In 1869 verenigden een groot aantal Afgescheidenen zich tot de Christelijk Gereformeerde Kerk
S.M. Flesch was de eerste dominee van de Afgescheidenen in Amersfoort. Hij werd bevestigd op 22-11-1846.
In 1886 vond de Doleantie plaats. Opnieuw splitste een deel van de kerk zich af. Na een paar jaar verenigden deze zogenaamde Dolerenden zich met het overgrote deel van de Christelijk Gereformeerde Kerk zich tot de Gereformeerde Kerken.
Een deel van de Christelijk Gereformeerde Kerk bleef buiten de vereniging. In Amersfoort ontstond zo'n gemeente in 17-9-1893. De eerste dominee was L.H. Beekamp (29-10-1916).
De Gereformeerde Kerk onderging in 1944 weer een afsplitsing: Gereformeerd Vrijgemaakt. De eerste dominee was B. Holwerda, bevestigd op 7-11-1945.
Op 1 mei 2004 is de Nederlandse Hervormde Kerk met de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk opgegaan in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN).
Links:
1. Heksenprocessen
De Hervormde Kerk
Dominees Hervormde gemeente
De Gereformeerde Kerk
Dominees Gereformeerde Kerk
Oud-Katholieken in Amersfoort
de Evangelisch-Lutherse Kerk
Predikanten Lutherse Gemeente
De Remonstranten
Remonstrantse dominees(/a>
Doopsgezinden
Doopsgezinde dominees
Gereformeerde Kerken vrijgemaakt
Dominees Gereformeerde Kerken vrijgemaakt
